W codziennym natłoku zadań, goniąc za wykonaniem na czas kolejnych etapów projektów rekrutacyjnych i rozwojowych często nie myślimy o dochowaniu standardów związanych ze stosowaniem takich narzędzi oceny, jakimi są testy i kwestionariusze psychologiczne. Chcąc pomóc Państwu rozwiać pojawiające się wątpliwości etyczne związane ze stosowaniem testów oraz zadbać o jakość i wystandaryzowanie sesji testowych, SHL przypomina kilka podstawowych zasad etycznych, którymi warto kierować się w przypadku przeprowadzania sesji i dokonywania oceny za pomocą wszelkich narzędzi diagnostycznych.

Zgodnie ze „Standardami dla testów stosowanych w psychologii i pedagogice” (2007), które obowiązują wszystkich użytkowników testów, każda osoba wykonująca test ma prawo do obiektywnej i bezstronnej oceny, uzyskania informacji o wynikach oraz zapewnienia ich o poufności. Aby postępować zgodnie z wymogami etycznymi i standardami oraz mieć pewność, że prawidłowo wykorzystujemy testy należy zastosować się do kilku wymienionych poniżej zasad, wyszczególnionych także w wytycznych Międzynarodowej Komisji ds. Testów (International Test Comission – ITC) z 2000 r., współtworzonych przez prof. Dave’a Bartrama, byłego prezydenta komisji oraz aktualnego Dyrektora ds. Badań w SHL Group.

Zasada nr 1: Każdy użytkownik testów powinien brać na siebie odpowiedzialność za ich etyczne i prawidłowe zastosowanie. Osoby korzystające z wystandaryzowanych narzędzi oceny powinny postępować w sposób profesjonalny i etyczny, stosować się do standardów oraz posiadać odpowiednie kompetencje do wykorzystywania kwestionariuszy i testów. Ich obowiązkiem jest także ochrona wszystkich materiałów testowych przed wydostaniem się na zewnątrz i upowszechnianiem oraz zapewnienie poufności wyników osób badanych. Każdy użytkownik testu powinien zawsze mieć na uwadze dobro osoby wykonującej test psychologiczny.

Zasada nr 2: Każdy użytkownik testów powinien dokonywać odpowiedzialnego doboru solidnych narzędzi do celów, w jakich będą wykorzystywane. Należy zadbać o to, aby stosowane narzędzia były:

* wysoce rzetelne i trafne
* obiektywne
* wystandaryzowane
* znormalizowane
* zaadaptowane do warunków danego kraju.

W przypadku stosowania testów komputerowych, należy zawsze upewnić się, że spełnione są powyższe wymogi oraz że posiadane dane, np. dotyczące normalizacji zostały zebrane na grupie osób wykonujących test komputerowy, a nie papierowy (Międzynarodowe wytyczne dotyczące komputerowych i internetowych badań testowych, 2005).

W przypadku dokonywania badań testami na potrzeby doradztwa zawodowego, rekrutacji i selekcji oraz rozwoju zawodowego bardzo ważne jest uzyskanie danych na temat trafności narzędzi w kontekście zawodowym. Każdy użytkownik testów SHL może zwrócić się z prośbą o udostępnienie informacji na temat trafności naszych narzędzi. Jednocześnie miło nam Państwa poinformować, że już niedługo zespół SHL Polska zainicjuje projekt przeprowadzenia badań trafnościowych narzędzi w wersji polskiej i bardzo chętnie zbierze wszelkie dane (wyniki testów, informacje o wynikach pracowników i oceny okresowe) od naszych Klientów. Będziemy wdzięczni za pomoc w uzupełnieniu danych dotyczących trafności narzędzi SHL, co pozwoli też Państwu zyskać pewność, że stosowane przez Państwa testy i kwestionariusze są trafne i pozwalają na dokonywanie przewidywań w kontekście zawodowym.

Zasada nr 3: Każdy użytkownik testu powinien odpowiednio przygotować się do sesji testowej. W tym celu należy zapewnić kandydatowi przestronne i ciche pomieszczenie, przygotować wcześniej wszystkie potrzebne materiały testowe oraz upewnić się przed każdą sesją, że materiały te nie zostały w żaden sposób uszkodzone i skopiowane. Wykorzystywanie kopii materiałów testowych (w tym arkuszy odpowiedzi) łamie zasady standaryzacji i praktycznie czyni nieuzasadnionym porównywanie uzyskanych przez kandydata wyników do norm. Ta zasada obejmuje także wymóg wcześniejszego zapoznania się z testem i jego instrukcją. Zawsze należy stosować się do wszystkich wskazówek udzielanych przez wydawcę testów, gdyż tylko w ten sposób możemy zapewnić wystandaryzowane, jednakowe dla wszystkich kandydatów warunki podczas wykonywania kwestionariusza lub testu.

Zasada nr 4: Każdy użytkownik testu powinien przeprowadzać test oraz obliczać i interpretować jego wyniki zgodnie z informacjami i wskazówkami udzielonymi przez wydawcę testu. Należy dokładnie czytać instrukcje, bez pomijania ich fragmentów oraz z uwagą zliczać uzyskane wyniki. Standardem jest zliczenie wyników dwa razy w przypadku dokonywania pojedynczych badań. W przypadku badań grupowych należy wybrać losowo kilka arkuszy odpowiedzi i zliczyć je ponownie. Proszę zawsze pamiętać o ryzyku dokonywania nadinterpretacji wyników testowych. Aby uniknąć błędów w interpretacji należy ściśle trzymać się informacji na temat tego, co dany test mierzy.

Zasada nr 5: Każdy użytkownik testu powinien umożliwić kandydatowi uzyskanie informacji zwrotnych z osiągniętych wyników. Najlepszym rozwiązaniem jest przekazanie informacji zwrotnych na spotkaniu, w wyjątkowych sytuacjach możliwe jest udzielenie feedbacku przez telefon lub w przypadku testów umiejętności – drogą mailową.

Stosując się do powyższych zasad możemy mieć pewność, że nasze sesje testowe przeprowadzane są w sposób etyczny, sprawiedliwy i obiektywny w stosunku do wszystkich kandydatów. W przypadku wątpliwości i pytań z zakresu etyki i standardów stosowania testów, lub w sytuacji gdy w sesji testowej ma wziąć udział osoba, której niepełnosprawność może ograniczać przeprowadzenie sesji w sposób wystandaryzowany, zapraszamy do kontaktu. Konsultanci SHL Polska chętnie udzielą wszelkich informacji i porad w tym zakresie.


Literatura cytowana:
American Educational Research Association, American Psychological Association, National Council on Measurement in Education (2007). Standardy dla testów stosowanych w psychologii i pedagogice. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Międzynarodowa Komisja ds. Testów ITC (2005). Wytyczne międzynarodowej komisji ds. testów (International Test Comission – ITC) z 2000 roku dotyczące stosowania testów: wersja polska. Tłumaczenie autoryzowane przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne.

Międzynarodowa Komisja ds. Testów (2005). Międzynarodowe wytyczne dotyczące komputerowych i internetowych badań testowych. Polska wersja przygotowana przez „Pracownię Testów Psychologicznych” Sp. z o.o.